Logo Monumententoezicht Logo Erm 0toezichtsrapportage

Wabo

Verbod behoudens vergunning

De vergunningplicht voor het afbreken, verstoren, verplaatsen, in enig opzicht wijzigen of het herstellen, gebruiken of laten gebruiken van een beschermd gebouwd monument op een wijze, waardoor het wordt ontsierd of in gevaar gebracht, is opgenomen in artikel 2.1, 1e lid, onder f van de Wabo. Als een monument gewijzigd wordt valt dit onder het 'wijzigen van een monument' en de activiteit 'bouwen'. Op grond van de Wabo (artikel 2.2. 1e lid, onder b) kan een college van GS of B&W deze vergunningplicht ook van toepassing verklaren op de aangewezen provinciale en gemeentelijke monumenten. 

Strijdigheid bouwbesluit en vergunningvoorschriften

Als de omgevingsvergunning afwijkt van voorschriften in het Bouwbesluit, dan zijn de voorschriften van de omgevingsvergunning van toepassing en sluiten zij de relevante voorschriften in dit besluit uit. Een monument moet dus wel aan alle andere voorschriften van het Bouwbesluit voldoen. Zie voor meer informatie het infoblad Bouwbesluit 2012 over monumenten.

Vergunningvrij

Het onderhouden en verbouwen van monumenten is in de volgende gevallen vergunningvrij:

ActiviteitWettelijke basis
Gewoon onderhoud waarbij materiaalsoort, kleur, vormgeving, detaillering en profilering niet wijzigen. Bijvoorbeeld:
- het schilderen in dezelfde kleur / verfsysteem
- het vervangen van kapotte ruiten of kozijnen door hetzelfde type / materiaalsoort
- het opstoppen van rieten daken
- het vervangen van enkele dakpannen.

Inpandige veranderingen van onderdelen die geen waarde hebben uit een oogpunt van monumentenzorg, zoals het renoveren van een keuken van 25 jaar oud.
Bor, Bijlage II artikel 3a
Bouwen in, aan, op of bij een monument: activiteiten in, aan of op onderdelen zonder monumentale waarde, maar die wel deel uitmaken van een monument. Bijvoorbeeld het plaatsen van een dakraam op een niet beschermd bouwwerk bij een monument.Bor Bijlage II, artikel 4a, lid 1
Bouwen in rijksbeschermde stads- en dorpsgezichten voor zover het betreft:
1) gewoon onderhoud
2) inpandige veranderingen
3) veranderingen van een achtergevel of achterdakvlak, mits die niet naar het openbaar gebied is gekeerd.
4) een bouwwerk op erf aan de achterkant van een hoofdgebouw, mits dat erf niet ook deel uitmaakt van het erf aan de zijkant van dat gebouw en niet naar openbaar toegankelijk gebied is gekeerd,
5) een bouwwerk op gronden die onderdeel zijn van openbaar toegankelijk gebied.
Bor, Bijlage II, artikel 4a, lid 2

Constructieve wijzigingen zijn wel altijd vergunningplichtig. Indien sprake is van ‘kleine’ vergunningvrije bouwactiviteiten uit Bijlage II artikel 2 Bor, zijn deze ook toegestaan indien de bouwactiviteiten in strijd zijn met het bestemmingsplan. Er is dan ook geen omgevingsvergunning vereist voor planologische afwijking op grond van artikel 2.1, eerste lid, onder c, van de Wabo.
Bij de ‘omvangrijker’ vergunningvrije bouwactiviteiten als bedoeld in Bijlage II artikel 3 Bor is bij strijd met het bestemmingsplan of beheersverordening nog wel een omgevingsvergunning voor planologische afwijking vereist. Een voorbeeld is een uitbreiding van een monumentaal winkelpand naar de achterkant: dan is de bouwactiviteit vergunningvrij, maar de planologische afwijking niet.

Let op dat de mogelijkheid om vergunningvrij bijbehorende bouwwerken te bouwen in rijksbeschermde stads- en dorpsgezichten per 1 november 2014 is beperkt! In die gebieden is het alleen mogelijk om – naast gewoon onderhoud - vergunningvrij:

  • de achtergevel of achterdakvlak te veranderen als dat niet naar openbaar toegankelijk gebied is gekeerd,
  • te bouwen op erf aan de achterkant van een hoofdgebouw, als dat niet ook deel uitmaakt van het erf aan de zijkant van dat gebouw en niet naar openbaar toegankelijk gebied is gekeerd.

Meer informatie

In een publieksbrochure van de RCE is beschreven welke situaties bij monumenten vergunningvrij zijn.
Meer achtergronden vindt u in de brochure Vergunningvrij bouwen van het ministerie van Infrastructuur & Milieu.